Varis tedavisi önerilen hastaların muayenede en sık sorduğu sorulardan biri şudur: “Ameliyat mı olmalıyım, lazer mi?” Kısa cevap: Her hasta için geçerli tek bir doğru yoktur. Güncel uluslararası kılavuzlar, uygun hastalarda damar içi ısıl yöntemleri (lazer gibi) klasik ameliyattan önce önerir; ancak hangi yöntemin size uygun olduğu damarınızın yapısına ve muayene bulgularınıza göre belirlenir.

Bu yazıda klasik varis ameliyatı ile lazer ile varis tedavisi (EVLA) arasındaki farkları, bilimsel çalışmaların ne gösterdiğini ve karar verirken nelere bakıldığını anlatıyorum. Aşağıdaki bilgiler genel bir çerçeve sunar; size özel planı muayenede birlikte yaparız.

Kısaca: Ameliyat ile Lazer Arasındaki Fark

  • Klasik ameliyat (stripping): Hastalıklı toplardamar kasıktaki bir kesiden bağlanır ve çıkarılır.
  • Lazer (EVLA): Damar çıkarılmaz; iğne girişinden damar içine yerleştirilen fiberle içeriden kapatılır.
  • Kılavuzlar: Uygun hastalarda önce damar içi ısıl yöntemler önerilir.
  • Uzun dönem: Beş yıllık izlemde iki yöntemin yaşam kalitesi sonuçları birbirine yakındır.
  • Karar: Doppler ultrason bulgularına göre, hastaya özel verilir.

İki Yöntem Nasıl Uygulanır?

Klasik varis ameliyatı (stripping)

Bu ameliyatta kasık bölgesinde bir kesi yapılır, bacağın ana yüzeyel toplardamarı (büyük safen ven) derin damarla birleştiği yerde bağlanır ve bir tel yardımıyla çıkarılır. İşlem genellikle genel ya da spinal (belden uyuşturma) anestezi altında yapılır. Uzun yıllar boyunca varis tedavisinin standart yöntemi olmuştur.

Lazer ile varis tedavisi (EVLA)

Endovenöz lazer ablasyonda (EVLA) damar çıkarılmaz. Ultrason eşliğinde ince bir iğneyle damara girilir, damarın içine ince bir lazer fiberi yerleştirilir ve fiber geri çekilirken verilen lazer enerjisi damar duvarını ısıtarak damarı kapatır. Kapatılan damar zamanla vücut tarafından emilir. İşlem, damar çevresine verilen seyreltilmiş uyuşturucu sıvı (tümesan anestezi) ile birlikte genel ya da spinal anestezi altında, uygun hastalarda yalnızca lokal anestezi ile yapılır. Hastalar genellikle aynı gün taburcu olur.

Bilimsel Çalışmalar Ne Gösteriyor?

Bu iki yöntem birçok çalışmada doğrudan karşılaştırılmıştır. Öne çıkan bulgular şöyle özetlenebilir:

  • Kılavuz önerileri: Avrupa Damar Cerrahisi Derneği (ESVS) 2022 kılavuzu, ana toplardamar yetmezliğinin tedavisinde damar içi ısıl yöntemleri klasik ameliyata tercih edilecek ilk seçenek olarak önerir.[1] İngiltere’deki NICE kılavuzu da önce damar içi ısıl tedaviyi, bu uygun değilse köpük tedavisini, o da uygun değilse cerrahiyi önerir.[2]
  • Uzun dönem yaşam kalitesi: İngiltere’de 798 hastayla yapılan ve lazer, köpük tedavisi ile ameliyatı karşılaştıran CLASS çalışmasında, beş yıl sonunda hastalığa özgü yaşam kalitesi lazer ve ameliyat gruplarında birbirine yakın, her ikisinde de köpük tedavisine göre daha iyi bulunmuştur.[3]
  • Damarın kapalı kalması: 24 çalışmayı inceleyen bir Cochrane derlemesi, beş yıla kadar olan dönemde lazerde teknik başarının ameliyata göre daha iyi olabileceğini, yaşam kalitesindeki iyileşmenin ise yöntemler arasında benzer olduğunu bildirmiştir. Aynı derlemeye göre komplikasyonlar tüm yöntemlerde genel olarak düşüktür.[4]

Özetle, iki yöntem de etkilidir. Lazerin öne çıkan yanı, kesi gerektirmemesi ve işlem sonrası dönemin genellikle daha rahat geçmesidir; uzun dönem sonuçlar ise birbirine yakındır.

Hangi Durumda Lazer Düşünülür?

Lazer tedavisine uygunluk, damarlardaki kan akışını gösteren Doppler ultrason ile yapılan muayene sonrasında belirlenir. Genellikle şu durumlarda değerlendirilir:

  • Doppler ultrasonda ana yüzeyel toplardamarda yetmezlik (kaçak) saptanan hastalar
  • Damarı, lazer fiberinin ilerletilebileceği yapıda (genellikle düz seyirli) olan hastalar
  • Varise bağlı bacak ağrısı, ağırlık hissi veya gece krampları yaşayan hastalar

Hangi Durumda Ameliyat veya Ek İşlem Gündeme Gelir?

Her damar lazerle kapatılmaya uygun değildir ve bazı hastalarda lazer tek başına yeterli olmaz. Klasik ameliyat bu nedenle hâlâ uygulanan bir yöntemdir:

  • Çok kıvrımlı damarlar: Damar çok kıvrımlı seyrediyorsa lazer fiberi damar içinde ilerletilemeyebilir; bu hastalarda açık cerrahi tercih edilir.
  • Tekrarlayan varisler: Daha önce lazer, radyofrekans veya yapıştırıcı (glue) yöntemiyle tedavi edilmiş ve şikâyetleri tekrarlamış hastalarda klasik ameliyat (revizyon cerrahisi) gündeme gelebilir.
  • Damar içinde eski pıhtı: Daha önce geçirilmiş tromboflebite (yüzeyel toplardamarın iltihabı ve pıhtılaşması) bağlı olarak damar içinde pıhtı bulunan hastalarda lazer yerine açık cerrahi tercih edilebilir.
  • Cilde yakın varis paketleri: Ana damar lazerle kapatıldıktan sonra kalan kıvrımlı varisler için aynı seansta köpük tedavisi veya miniflebektomi (varisli damarın birkaç milimetrelik girişlerden çıkarılması) eklenebilir.
  • Damar içi yöntemlerin uygun olmadığı hastalar: Kılavuzlar, damar içi ısıl tedavi ve köpük tedavisi uygun olmadığında cerrahiyi önerir.[2]

Bu nedenle bazı hastalarda lazer ile küçük cerrahi işlemler aynı seansta birlikte uygulanır.

Benim Yaklaşımım

Ana toplardamar yetmezliği saptanan uygun hastalarda 1940 nm radyal fiber ile endovenöz lazer ablasyon (EVLA) uyguluyorum. Gerekli durumlarda aynı seansta köpük tedavisi ve miniflebektomi ekleniyor. Klasik varis ameliyatını da uygulamaya devam ediyorum: Özellikle daha önce lazer, radyofrekans veya yapıştırıcı yöntemiyle tedavi edilip tekrarlayan varislerde (revizyon ameliyatları), çok kıvrımlı damar yapısında ve damar içinde eski tromboflebite bağlı pıhtı bulunan hastalarda açık cerrahiyi tercih ediyorum. Hangi yöntemin size uygun olduğuna, muayene ve Doppler ultrason bulgularına göre birlikte karar veririz.

Sık Sorulan Sorular

Lazer her zaman ameliyattan daha mı iyidir?

Hayır. Kılavuzlar uygun hastalarda önce damar içi ısıl yöntemleri önerir, ancak her damar bu yöntemlere uygun değildir. Tekrarlayan varisler, çok kıvrımlı damarlar veya damar içinde eski pıhtı gibi durumlarda açık cerrahi daha uygun olabilir. Uzun dönem sonuçlar iki yöntemde birbirine yakındır; doğru yöntem hastaya göre değişir.

Lazer tedavisinde kesi yapılır mı?

Ana damar iğne girişiyle tedavi edilir, dikiş atılmaz. Miniflebektomi eklenen hastalarda yalnızca birkaç milimetrelik giriş noktaları olur.

Tedaviden sonra varisler tekrarlar mı?

Hangi yöntem uygulanırsa uygulansın, varise yatkınlık devam ettiği için yıllar içinde yeni varisler ortaya çıkabilir. Bu nedenle tedavi sonrası kontrol muayeneleri önemlidir.

Lazer tedavisinden sonra günlük hayata ne zaman dönülür?

Hastalar genellikle aynı gün taburcu olur ve ertesi günden itibaren günlük hayatına dönebilir. Ayrıntılar için lazerle varis tedavisi sonrası iyileşme yazımı okuyabilirsiniz.

Size Uygun Yöntemi Birlikte Belirleyelim

Ameliyat ya da lazer kararı, Doppler ultrason ile yapılan ayrıntılı bir muayene sonrasında verilir. Lazer tedavisinin nasıl uygulandığı hakkında daha fazla bilgi için Lazer ile Varis Tedavisi (EVLA) sayfamı inceleyebilir, randevu için bizimle iletişime geçebilirsiniz.

Kaynaklar

  1. De Maeseneer MG, Kakkos SK, Aherne T, et al. European Society for Vascular Surgery (ESVS) 2022 Clinical Practice Guidelines on the Management of Chronic Venous Disease of the Lower Limbs. Eur J Vasc Endovasc Surg. 2022;63(2):184–267. doi:10.1016/j.ejvs.2021.12.024
  2. National Institute for Health and Care Excellence (NICE). Varicose veins: diagnosis and management. Clinical guideline CG168. nice.org.uk
  3. Brittenden J, Cooper D, Dimitrova M, et al. Five-Year Outcomes of a Randomized Trial of Treatments for Varicose Veins. N Engl J Med. 2019;381(10):912–922. doi:10.1056/NEJMoa1805186
  4. Whing J, Nandhra S, Nesbitt C, Stansby G. Interventions for great saphenous vein incompetence. Cochrane Database Syst Rev. 2021;8(8):CD005624. doi:10.1002/14651858.CD005624.pub4

İlgili tedaviler ve yazılar: Lazer ile Varis Tedavisi (EVLA) · Varis Tedavisi · Varis Ameliyatları · Kapalı Varis Tedavisi

Op. Dr. Fahri Hayri Atlı — Kalp ve Damar Cerrahisi Uzmanı
Kesin tanı ve tedavi için mutlaka uzmanınıza başvurunuz.

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Bu alan gereklidir.

Bu alan gereklidir.