Radyofrekans ile Varis Tedavisi

Radyofrekans ablasyon (RFA), bacaktaki ana yüzeyel toplardamarların kapakçık yetmezliğinden kaynaklanan varislerin tedavisinde kullanılan, kesi gerektirmeyen bir yöntemdir. Ultrason eşliğinde damarın içine ince bir kateter yerleştirilir ve radyofrekans enerjisiyle damar duvarı ısıtılarak kapatılır. Böylece geriye doğru kaçan kan akışı durur ve dolaşım sağlıklı toplardamarlar üzerinden devam eder.

Bu sayfada yöntemin kimlere uygun olduğunu, işlemin nasıl yapıldığını, tedavi sonrası süreci ve olası riskleri bulabilirsiniz. Varisin genel nedenleri ve tüm tedavi seçenekleri için Varis Tedavisi sayfasına göz atabilirsiniz.

Not: Bu sayfa, radyofrekans ablasyon hakkında genel bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır. Muayenehanemde ana toplardamar yetmezliğine bağlı varislerin tedavisinde, aynı prensiple çalışan endovenöz lazer ablasyon (EVLA) uygulanmaktadır.

Radyofrekans Ablasyon Nedir?

Bacaklardaki kirli kan, toplardamarlar aracılığıyla yer çekimine karşı kalbe taşınır. Toplardamarların içindeki kapakçıklar kanın geriye kaçmasını engeller. Bu kapakçıklar görevini yapamadığında kan aşağı doğru kaçar (reflü), damar içindeki basınç artar ve yüzeyel damarlar genişleyerek varis hâlini alır.

Varislerin önemli bir kısmının kaynağı, bacağın iç yüzü boyunca uzanan büyük safen ven ya da baldırın arkasındaki küçük safen ven gibi ana yüzeyel toplardamarlardaki yetmezliktir. Radyofrekans ablasyon, sorunun bu kaynağını hedef alır: yetmezlikli damar içeriden ısıtılarak kalıcı biçimde kapatılır ve zamanla vücut tarafından bağ dokusuna dönüştürülür.

Radyofrekans ablasyon, lazer ablasyon ile birlikte “endovenöz termal ablasyon” olarak adlandırılan yöntem ailesinde yer alır. Halk arasında bu yöntemler “kapalı varis tedavisi” ya da “ameliyatsız varis tedavisi” olarak da bilinir.

Hangi Varislerde Uygulanır?

Radyofrekans ablasyon, Doppler ultrason muayenesinde büyük safen ven, küçük safen ven veya bunların yan kollarında (aksesuar safen venler) reflü saptanan ve şikâyeti olan hastalarda değerlendirilir. Bu şikâyetler arasında şunlar sayılabilir:

• Gün sonunda artan bacak ağrısı, ağırlık ve yorgunluk hissi
• Ayak bileği ve bacakta şişlik
• Gece krampları, yanma, kaşıntı veya huzursuzluk
• Belirgin, kıvrımlı ve şişkin varisli damarlar
• Ayak bileği çevresinde ciltte renk değişikliği, sertleşme veya iyileşmeyen yaralar (venöz ülser)

Radyofrekans ablasyon her varis tipi için uygun değildir. Cilt yüzeyindeki ince kılcal damarlar ve örümcek ağı damarlar için kılcal varis tedavisi veya CLACS tedavisi gibi yöntemler tercih edilir. Ana damara bağlı kıvrımlı yan dallar ise çoğu zaman aynı seansta ya da sonrasında köpük tedavisi veya miniflebektomi ile tedavi edilir.

Hangi yöntemin size uygun olduğuna muayene ve Doppler ultrason incelemesi sonucunda birlikte karar verilir.

İşlem Nasıl Yapılır?

Radyofrekans ablasyon ayakta tedavi olarak uygulanır ve hasta genellikle aynı gün evine döner. İşlem aşamaları şöyledir:

1. Doppler ultrason ile haritalama: Yetmezlikli damarın seyri, çapı ve reflünün başladığı nokta işaretlenir.
2. Damara giriş: Çoğunlukla diz hizası çevresinden, ultrason eşliğinde bir iğneyle damara girilir. Cerrahi kesi yapılmaz.
3. Kateterin yerleştirilmesi: İnce radyofrekans kateteri, ultrason görüntüsü altında damarın içinde reflünün başladığı noktaya kadar ilerletilir.
4. Tümesan anestezi: Damarın çevresine, ultrason eşliğinde seyreltilmiş lokal anestezik solüsyon verilir. Bu uygulama işlem sırasında ağrıyı önler, damarı kateterin çevresine sıkıştırır ve çevre dokuları ısıdan korur.
5. Ablasyon: Kateter bölüm bölüm geri çekilirken damar duvarı radyofrekans enerjisiyle ısıtılır. Isı, damar duvarındaki kolajenin büzülmesini sağlar ve damar kapanır.
6. İşlemin tamamlanması: Giriş noktasına küçük bir bant uygulanır, hekiminizin önerdiği şekilde kompresyon çorabı giyilir ve kısa bir yürüyüşün ardından hasta evine döner.

İşlem süresi, tedavi edilecek damar sayısına ve uzunluğuna göre değişir. Genel anestezi gerekmez.

Radyofrekans mı, Lazer mi?

Radyofrekans ve lazer ile varis tedavisi, aynı prensiple çalışan iki endovenöz termal ablasyon yöntemidir: İkisi de damarı içeriden ısıtarak kapatır ve ikisi de lokal anestezi altında, kesi yapılmadan uygulanır. Güncel uluslararası kılavuzlar, uygun hastalarda bu endovenöz yöntemleri klasik açık varis ameliyatına (damarın cerrahi olarak çıkarılması) tercih etmektedir. Bunun başlıca nedenleri işlem sonrası daha az ağrı ve günlük hayata daha erken dönüştür.

İki yöntemden birinin her hasta için daha iyi olduğunu söylemek doğru değildir. Seçim; damarın çapına, seyrine, cilde olan uzaklığına ve hastanın genel durumuna göre hekim tarafından yapılır.

Tedavi Sonrası Süreç

• Hareket: İşlemden hemen sonra yürümeniz önerilir. Düzenli yürüyüş, dolaşımı destekler ve pıhtı riskini azaltır. Uzun süre hareketsiz kalmaktan kaçının.
• Günlük hayata dönüş: Çoğu hasta ertesi gün masa başı işine ve günlük aktivitelerine dönebilir. Ağır fiziksel iş gerektiren meslekler için süreyi hekiminizle birlikte belirleyin.
• Kompresyon çorabı: Kılavuzlar, işlem sonrası ağrıyı azaltmak için en az bir hafta kompresyon uygulanmasını önermektedir. Çorabın süresini ve basınç sınıfını hekiminiz belirler.
• Kaçınılması gerekenler: Hekiminizin önerdiği süre boyunca ağır egzersiz, ağırlık kaldırma, sauna, hamam ve sıcak küvet banyosundan kaçının.
• Beklenen hisler: Tedavi edilen damar boyunca hafif gerginlik, hassasiyet, morarma veya ciltaltında ip gibi bir sertlik hissedilebilir. Bunlar genellikle birkaç hafta içinde azalarak kaybolur.
• Kontrol muayenesi: İşlemden sonra hekiminizin belirlediği tarihte Doppler ultrason ile kontrol yapılır. Bu kontrolde damarın kapandığı ve derin toplardamarlarda pıhtı olmadığı doğrulanır.

Olası Yan Etkiler ve Riskler

Radyofrekans ablasyon, açık cerrahiye göre daha az girişimsel bir yöntem olsa da her tıbbi işlem gibi bazı yan etkiler ve riskler taşır:

• Morarma ve hassasiyet: En sık görülen yan etkidir ve kendiliğinden geçer.
• Yüzeyel flebit: Tedavi edilen damar boyunca kızarıklık ve ağrılı sertlik gelişebilir. Genellikle basit önlemlerle geriler.
• Sinir etkilenmesi: Damara komşu sinirlerin etkilenmesine bağlı olarak ciltte uyuşukluk veya karıncalanma olabilir. Çoğunlukla geçicidir.
• Ciltte renk değişikliği: Nadiren tedavi edilen bölgede kahverengi lekelenme görülebilir.
• Pıhtı oluşumu: Kapatılan damardan derin toplardamara uzanan pıhtı (EHIT) veya derin ven trombozu nadir görülür. İşlem sonrası erken yürüyüş ve kontrol Doppler incelemesi bu riski yönetmek için yapılır.
• Yeni varis oluşumu: Kapatılan damar kalıcı olarak devre dışı kalır. Ancak varis hastalığı süregen bir durumdur ve yıllar içinde farklı damarlarda yeni varisler gelişebilir.

Önemli: İşlem sonrasında bacakta ani ve belirgin şişlik, baldırda artan ağrı, nefes darlığı veya göğüs ağrısı gelişirse vakit kaybetmeden en yakın acil servise başvurun.

Kimler İçin Uygun Olmayabilir?

Aşağıdaki durumlarda radyofrekans ablasyon uygulanmayabilir veya ertelenebilir. Bu durumlarda hekiminiz size uygun alternatif bir yöntem önerebilir:

• Aktif ya da yakın zamanda geçirilmiş derin ven trombozu
• Gebelik
• Yürümeyi kısıtlayan ciddi hareket kısıtlılığı
• Bacak atardamarlarında ileri derecede dolaşım bozukluğu
• Tedavi edilecek damarda aktif pıhtı veya flebit
• Damarın aşırı kıvrımlı olması ya da geçirilmiş pıhtı nedeniyle kateterin ilerletilememesi